Thị thực và tạm trú cho nhà đầu tư, người lao động và gia đình: các loại thị thực, thị thực nhà đầu tư theo mức vốn, thị thực điện tử, thẻ tạm trú, người phụ thuộc, khai báo tạm trú và trình tự phối hợp với giấy phép lao động

Khung pháp lý và cơ quan có thẩm quyền

Việc nhập cảnh, lưu trú và cư trú của người nước ngoài chịu sự điều chỉnh của Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam số 47/2014/QH13, được sửa đổi, bổ sung đáng kể bởi Luật số 51/2019/QH14, luật đã tổ chức lại các loại thị thực doanh nghiệp và nhà đầu tư, và bởi Luật số 23/2023/QH15, luật đã nâng thời hạn thị thực điện tử lên 90 ngày và kéo dài thời gian tạm trú miễn thị thực lên 45 ngày đối với công dân các nước được đơn phương miễn thị thực từ ngày 15/8/2023; sau đó một nghị quyết của Chính phủ đã mở rộng việc cấp thị thực điện tử cho công dân của tất cả các nước. Một lần sửa đổi tiếp theo, bởi Luật số 118/2025/QH15 ngày 10/12/2025 (Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến an ninh, trật tự), đã bổ sung từ ngày 01/7/2026 thị thực UĐ1 dành cho nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao và người nước ngoài thuộc diện đối tượng đặc biệt cần ưu đãi theo quy định của luật hoặc nghị quyết của Quốc hội, và thị thực UĐ2 dành cho vợ, chồng và con dưới 18 tuổi của họ; cả hai loại thị thực có thời hạn không quá năm năm và là căn cứ để được cấp thẻ tạm trú có thời hạn không quá mười năm (Câu hỏi thường gặp số 53).

Luật được thực thi bởi Cục Quản lý xuất nhập cảnh thuộc Bộ Công an, cơ quan cấp thị thực điện tử, duyệt văn bản bảo lãnh để nhận thị thực tại cơ quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài hoặc tại cửa khẩu, và giải quyết các trường hợp do cơ quan trung ương bảo lãnh, và bởi Phòng Quản lý xuất nhập cảnh Công an cấp tỉnh, cơ quan giải quyết phần lớn việc gia hạn thị thực, chuyển đổi mục đích thị thực và cấp thẻ tạm trú do các công ty trên địa bàn tỉnh bảo lãnh. Thị thực cấp ở nước ngoài do cơ quan đại diện ngoại giao của Việt Nam cấp (Đại sứ quán Việt Nam). Tình trạng xuất nhập cảnh mang tính cá nhân và tách biệt với việc cấp phép lao động: thị thực tự nó không bao giờ cho phép làm việc, và giấy phép lao động không bao giờ cho phép nhập cảnh hoặc lưu trú.

Các loại thị thực quan trọng đối với hoạt động kinh doanh

Mỗi thị thực mang một ký hiệu thể hiện mục đích, và người nước ngoài phải có thị thực phù hợp với hoạt động mà mình thực hiện. Các loại được nhà đầu tư và người sử dụng lao động sử dụng như sau. DN1 cấp cho người nước ngoài làm việc với doanh nghiệp, tổ chức khác có tư cách pháp nhân theo quy định của pháp luật Việt Nam, thông thường để họp, đàm phán và thực hiện các công việc ngắn hạn, và DN2 cấp cho người nước ngoài vào chào bán dịch vụ, thành lập hiện diện thương mại hoặc thực hiện các hoạt động khác theo điều ước quốc tế; cả hai có thời hạn tối đa 12 tháng. NN1 cấp cho người là trưởng văn phòng đại diện, dự án của tổ chức quốc tế, tổ chức phi chính phủ nước ngoài, NN2 cấp cho người đứng đầu văn phòng đại diện, chi nhánh của thương nhân nước ngoài, văn phòng đại diện tổ chức kinh tế, văn hóa, tổ chức chuyên môn khác của nước ngoài, và NN3 cấp cho người vào làm việc với các văn phòng, tổ chức đó; tất cả có thời hạn tối đa 12 tháng. ĐT1 đến ĐT4 là thị thực nhà đầu tư, được phân loại theo mức vốn như trình bày dưới đây. LĐ1 cấp cho người nước ngoài làm việc tại Việt Nam có xác nhận không thuộc diện cấp giấy phép lao động, và LĐ2 cấp cho người thuộc diện phải có và đã có giấy phép lao động; cả hai có thời hạn tối đa hai năm. TT cấp cho vợ, chồng, con dưới 18 tuổi của người nước ngoài có một số loại thị thực nhất định, và cho cha, mẹ, vợ, chồng, con là người nước ngoài của công dân Việt Nam, có thời hạn tối đa 12 tháng.

Thị thực điện tử (EV) được Cục Quản lý xuất nhập cảnh cấp trực tuyến qua cổng thông tin chính thức, với thời hạn tối đa 90 ngày, nhập cảnh một lần hoặc nhiều lần, cho công dân của tất cả các nước. Đây là cách thông thường cho các chuyến khảo sát, họp hội đồng quản trị và kiểm tra địa điểm, và cho việc nhập cảnh để khám sức khỏe và phỏng vấn trước khi được cấp giấy phép lao động. Công dân các nước thuộc danh sách được đơn phương miễn thị thực có thể nhập cảnh không cần thị thực với thời hạn tạm trú tối đa 45 ngày, và Nghị quyết số 229/NQ-CP của Chính phủ đã bổ sung thêm mười hai nước châu Âu vào danh sách miễn thị thực trong thời gian từ ngày 15/8/2025 đến ngày 14/8/2028. Cả thị thực điện tử và nhập cảnh miễn thị thực đều không cho phép làm việc.

Thị thực nhà đầu tư và tiêu chí về vốn

Từ lần sửa đổi năm 2019, thị thực nhà đầu tư được phân loại theo mức vốn nhà đầu tư đã góp, chấm dứt cách làm trước đây là xin thị thực nhà đầu tư dài hạn dựa trên các khoản góp vốn danh nghĩa. ĐT1 cấp cho nhà đầu tư nước ngoài, người đại diện cho tổ chức nước ngoài đầu tư tại Việt Nam có vốn góp giá trị từ 100 tỷ đồng trở lên, hoặc đầu tư vào ngành, nghề ưu đãi đầu tư đặc biệt hoặc địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; có thời hạn tối đa năm năm và được cấp thẻ tạm trú có thời hạn tối đa mười năm. ĐT2 áp dụng đối với vốn góp từ 50 tỷ đồng đến dưới 100 tỷ đồng, hoặc đầu tư vào ngành, nghề khuyến khích đầu tư phát triển; thời hạn tối đa năm năm, với thẻ tạm trú tối đa năm năm. ĐT3 áp dụng đối với vốn góp từ 3 tỷ đồng đến dưới 50 tỷ đồng; thời hạn tối đa ba năm, với thẻ tạm trú tối đa ba năm. ĐT4 áp dụng đối với vốn góp dưới 3 tỷ đồng; thời hạn tối đa 12 tháng, không được cấp thẻ tạm trú, do đó người được cấp phải tự gia hạn thị thực hằng năm.

Cơ quan quản lý xuất nhập cảnh yêu cầu chứng minh vốn đã được góp trên thực tế, không chỉ là vốn đăng ký: Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, điều lệ hoặc sổ đăng ký thành viên, và chứng từ ngân hàng chứng minh việc góp vốn qua tài khoản vốn đầu tư (Tài khoản vốn đầu tư). Nhà đầu tư đồng thời quản lý công ty cần kiểm tra riêng tình trạng giấy phép lao động: việc góp vốn từ 3 tỷ đồng trở lên vào công ty trách nhiệm hữu hạn, hoặc với tư cách thành viên Hội đồng quản trị công ty cổ phần, thuộc trường hợp không phải cấp giấy phép lao động, và phải được xác nhận (Giấy phép lao động cho nhân sự nước ngoài). Do đó, con số 3 tỷ đồng là ngưỡng có ý nghĩa kép: đối với thị thực và thẻ tạm trú ĐT3, và đối với trường hợp miễn giấy phép lao động. Việc hoạch định vốn điều lệ cần tính đến cả hai yếu tố (Vốn điều lệ và góp vốn).

Thẻ tạm trú

Thẻ tạm trú thay thế thị thực đối với thời gian lưu trú dài và cho phép nhập cảnh nhiều lần mà không cần thị thực trong thời hạn của thẻ. Theo Điều 36 của luật, thẻ tạm trú được cấp cho người có thị thực LV1, LV2, LS, ĐT1, ĐT2, ĐT3, NN1, NN2, DH, PV1, LĐ1, LĐ2 và TT, cùng một số loại khác; người có thị thực DN, NN3, ĐT4 và thị thực điện tử không đủ điều kiện. Điều 38 quy định thời hạn tối đa: không quá mười năm đối với ĐT1; không quá năm năm đối với ĐT2 (và LV1, LV2, LS, DH); không quá ba năm đối với ĐT3, NN1, NN2 và TT; và không quá hai năm đối với LĐ1, LĐ2 và PV1. Từ ngày 01/7/2026, Luật số 118/2025/QH15 đã bổ sung thị thực UĐ1 và UĐ2 vào danh sách các loại thị thực được cấp thẻ tạm trú, với thời hạn thẻ không quá mười năm. Trong mọi trường hợp, thẻ tạm trú phải hết hạn trước hộ chiếu ít nhất 30 ngày, và trên thực tế cũng bị giới hạn theo thời hạn của giấy phép lao động, giấy xác nhận miễn hoặc giấy tờ khác làm căn cứ cấp thẻ.

Hồ sơ do công ty hoặc tổ chức bảo lãnh nộp tại cơ quan quản lý xuất nhập cảnh nơi có trụ sở chính, gồm văn bản đề nghị của cơ quan, tổ chức bảo lãnh, tờ khai có dán ảnh của người nước ngoài, hộ chiếu và giấy tờ chứng minh căn cứ cấp thẻ (giấy phép lao động, giấy xác nhận miễn hoặc giấy tờ về đầu tư). Cơ quan có thẩm quyền giải quyết trong thời hạn năm ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ (Điều 37). Công ty bảo lãnh lần đầu phải nộp trước hồ sơ pháp lý và mẫu chữ ký, mẫu con dấu của người đại diện cho cơ quan quản lý xuất nhập cảnh. Thẻ tạm trú hết hạn có thể được cấp thẻ mới nếu căn cứ cấp thẻ vẫn còn; không có thủ tục gia hạn thẻ tạm trú.

Trình tự phối hợp thủ tục xuất nhập cảnh với giấy phép lao động

1. Các chuyến khảo sát và chuyến đi trước khi tuyển dụngNhập cảnh bằng thị thực điện tử (tối đa 90 ngày) hoặc miễn thị thực nếu được áp dụng, để họp, phỏng vấn và khám sức khỏe phục vụ hồ sơ giấy phép lao động. Không được làm việc.
2. Giấy phép lao động hoặc xác nhận miễnNgười sử dụng lao động xin giấy phép lao động hoặc giấy xác nhận không thuộc diện cấp giấy phép lao động (Giấy phép lao động cho nhân sự nước ngoài). Đối với nhà đầu tư, trước hết công ty phải được thành lập và vốn phải được góp.
3. Đăng ký tư cách bảo lãnhNếu công ty chưa từng bảo lãnh người nước ngoài, nộp hồ sơ pháp lý và mẫu chữ ký, mẫu con dấu cho cơ quan quản lý xuất nhập cảnh.
4. Xin đúng loại thị thựcLĐ2 đối với người có giấy phép lao động, LĐ1 đối với người lao động được miễn, ĐT1 đến ĐT4 đối với nhà đầu tư. Người nước ngoài đang ở Việt Nam có thể chuyển đổi sang thị thực mới trong các trường hợp luật cho phép, đặc biệt là khi có giấy phép lao động hoặc giấy xác nhận miễn hoặc là nhà đầu tư; nếu không, thị thực được cơ quan quản lý xuất nhập cảnh duyệt và nhận tại nước ngoài hoặc tại cửa khẩu.
5. Đề nghị cấp thẻ tạm trúDo bên bảo lãnh nộp; giải quyết trong năm ngày làm việc; thời hạn bị giới hạn bởi loại thị thực, giấy phép lao động hoặc giấy xác nhận miễn và hộ chiếu.
6. Bảo lãnh người phụ thuộcCông ty hoặc người nước ngoài chính bảo lãnh thị thực và thẻ tạm trú TT cho vợ, chồng và con dưới 18 tuổi, kèm giấy chứng nhận kết hôn và giấy khai sinh đã hợp pháp hóa và dịch thuật.
7. Khai báo tạm trú và duy trì giấy tờ còn hiệu lựcBảo đảm chủ nhà hoặc khách sạn khai báo tạm trú trong vòng 12 giờ kể từ khi đến (24 giờ đối với vùng sâu, vùng xa); xin cấp thẻ mới trước khi giấy phép lao động, hộ chiếu hoặc thẻ hết hạn.

Người phụ thuộc, khai báo tạm trú và xuất cảnh

Vợ, chồng và con dưới 18 tuổi của người nước ngoài có thị thực hoặc thẻ tạm trú ĐT1, ĐT2 hoặc ĐT3, NN1 hoặc NN2, LĐ1 hoặc LĐ2 có thể được cấp thị thực TT và thẻ tạm trú TT có thời hạn tối đa ba năm, không vượt quá thời hạn thẻ của người bảo lãnh. Người phụ thuộc có thẻ tạm trú TT không được làm việc nếu không có giấy phép lao động riêng. Giấy chứng nhận kết hôn và giấy khai sinh do nước ngoài cấp phải được hợp pháp hóa và dịch thuật.

Mọi người nước ngoài lưu trú tại Việt Nam đều phải được khai báo tạm trú. Theo Điều 33 của luật, cơ sở lưu trú, dù là khách sạn, căn hộ dịch vụ hay chủ nhà tư nhân, phải khai báo khách là người nước ngoài với Công an cấp xã trong vòng 12 giờ kể từ khi người đó đến, hoặc 24 giờ đối với vùng sâu, vùng xa và miền núi, qua hệ thống khai báo trực tuyến hoặc tại Công an cấp xã. Người nước ngoài thuê nhà hoặc căn hộ nên yêu cầu chủ nhà cung cấp chứng từ thể hiện việc khai báo đã được thực hiện, vì công an sẽ kiểm tra khai báo tạm trú khi giải quyết hồ sơ cấp thẻ và vi phạm về cư trú bị xử phạt. Nhà ở cho người nước ngoài được trình bày tại mục Nhà ở và văn phòng cho người nước ngoài.

Khi quan hệ lao động chấm dứt, giấy phép lao động phải được nộp lại trong thời hạn 15 ngày và thẻ tạm trú không còn căn cứ. Người nước ngoài nên xuất cảnh hoặc chuyển đổi tình trạng trước khi thẻ hết hạn; việc ở quá hạn bị xử phạt và có thể dẫn đến trục xuất và bị hạn chế nhập cảnh trong tương lai. Trước khi rời Việt Nam, người nước ngoài cũng nên quyết toán thuế thu nhập cá nhân và, nếu tham gia bảo hiểm xã hội, xem xét việc hưởng bảo hiểm xã hội một lần dành cho người nước ngoài chấm dứt làm việc tại Việt Nam.